السيد مرتضى العسكري ( مترجم : زنجانى ، سردارنيا )
724
عبد الله بن سبأ وأساطير أخرى ( عبد الله بن سبأ و ديگر افسانه هاى تاريخى ) ( فارسى )
بيشتر اصحاب و شاگردان وى از اهل مصر مىباشند . وى در آفريقا به سال يكصد هجرى در جبههء جنگ بدرود حيات گفت . و ابن حكم در كتاب خود « فتوح افريقيا » مىگويد : آن گاه كه مسلمانان « سردانيه » را به تصرّف خويش درآوردند در غنايم جنگى دست به خيانت زيادى زدند و در موقع مراجعت چون سوار كشتى شدند ، همهء آنان در كام دريا فرو رفتند و غرق گرديدند جز ابو عبد الرحمان جبلى و حنش بن عبد الله سبئى ، زيرا اين دو نفر در غنائم جنگى دست به خيانت نيالوده بودند . چهارم ) ابو عثمان حبشانى : كه به سال 126 ه - درگذشته است . پنجم ) ازهر بن عبد الله سبئى : كه در سال 205 ه - در مصر بدرود حيات گفت . ششم ) اسد ابن عبد الرحمن سئى اندلسى : متصدى مقام قضاوت منطقه « بيره » بود و اين مرد تا پس از سال ( 150 ه - ) زنده بوده است . هفتم ) جبله ابن زهير سبئى : كه از اهل يمن بود . هشتم ) سليمان بن بكّار سبئى : كه او نيز از مردم يمن بود . نهم ) سعد سبئى : ابن حجر در اصابه در شرح حال وى مىگويد : واقدى او را از كسانى مىداند كه در عصر خود رسول خدا ( ص ) اسلام آورد . اين بود چند نفر از راويان و ناقلان حديث كه سمعانى و ابن ماكو در واژهء سبائى با عدّهء ديگر سبئى كه شرح حال برايشان نوشته و استادان و شاگردان ايشان را معرفى كردهاند و اگر كسى تحقيق بيشترى در كتب رجال و حديث به عمل آورد ، باز راويان زياد ديگرى را خواهد يافت كه به علّت منسوب بودن به قبيلهء قحطان ، سبئى ناميده شدهاند . نتيجه اين كه اين راويان و دهها راوى ديگر به علّت منسوب بودن به سبأ بن يشجب بن يعرب بن قحطان ، سبئى ناميده شده و با همين نسب نيز معروف گرديدهاند . و علماى حديث و رجال ، روايات و نام آنان را با همان عنوان و نسبت در كتابهاىشان آورده و مفصلًا به شرح حال آنان و اساتيد و شاگردانشان پرداختهاند . و اين راويان سبئى تا اواسط قرن دوم هجرى در اكثر شهرها و بلاد اسلامى وجود داشته و زندگى مىكردند و